Şanghay Altın Borsası: Çin’in altın borsası
Şanghay Altın Borsası (Shanghai Gold Exchange, SGE), Çin’deki fiziki altın borsasıdır. COMEX’ten farklı olarak esas olarak teslimatlı spot kontratlar işlem görür ve ithal edilen altının büyük bir kısmı Çin piyasasına bu borsa üzerinden girer.
SGE nasıl ortaya çıktı?
Şanghay Altın Borsası 30 Ekim 2002’de açıldı. Kurallarını Çin Halk Bankası denetler.
Üyeleri arasında büyük Çin ticari bankaları, yabancı bankalar ve altın üretimi, işlenmesi ve ticaretinden şirketler bulunur. Borsa, teslimatlı spot işlemler, ertelenmiş teslimat ve gece işlemleri sunar.
SGE’de neler işlem görür?
Odak noktası fiziki altındır. Au99.99 gibi spot kontratlar, %99,99 saflıktaki ve borsanın kasalarında teslim edilen külçeleri esas alır. Ayrıca Au100g gibi daha küçük birimler ve vadeli kontratlara benzeyen Au(T+D) gibi ertelenmiş teslimat kontratları da vardır.
SGE’de gümüş ve platin de işlem görür. Borsa işlemlerinin yanı sıra borsa dışı bir segment de bulunur. Fiyatlar yuan cinsinden, genellikle gram başına kote edilir.
Shanghai Gold Benchmark nedir?
SGE, 19 Nisan 2016’da yuan cinsinden ilk altın referans fiyatı olan Shanghai Gold Benchmark’ı başlattı. Fiyat her işlem gününde Pekin saatiyle 10:15 ve 14:15’te iki açık artırmayla belirlenir. Açık artırma, en az %99,99 saflıktaki fiziki teslimatlı kilo külçeleri esas alır ve gram başına yuan cinsinden kote edilir. İşlem kodu SHAU’dur; en küçük fiyat adımı gram başına 0,01 yuandır.
Her açık artırmadan önce borsa beş dakikalık bir zaman aralığında referans fiyatlar toplar. Açık artırma geçerli bir fiyat üretmezse, SGE kurallarına göre bu aralıktaki Au99.99 işlemlerinin ortalaması geçerli olur. Bu aralıkta da hiç işlem olmamışsa önceki referans fiyat devralınır.
Referans fiyat, Londra’daki LBMA Gold Price’ı Asya işlem saatlerinde bir referans değerle tamamlar. İki fiyat dolara çevrildikten sonra karşılaştırıldığında, Çin’de altının primli mi yoksa iskontolu mu işlem gördüğü anlaşılır. Bu fark, yurt içi talebin bir göstergesi olarak kabul edilir.
Altın Çin’e nasıl giriyor?
Çin’de altın ithalatı düzenlemeye tabidir. Yurt içi piyasa için altını yalnızca sınırlı sayıda banka Çin Halk Bankası’nın onayıyla ithal edebilir ve merkez bankası miktarları kotalarla kontrol eder. Piyasa gözlemcilerine göre bu şekilde ithal edilen altın önce bir altın borsası üzerinden, yani pratikte SGE üzerinden satılmak zorundadır.
Yurt içi piyasadan ihracat ağır şekilde kısıtlanmıştır. Bunun sonucunda altın genel olarak Çin’e akar, ancak neredeyse hiç geri çıkmaz. Bu nedenle müşterilerin SGE kasalarından çektiği miktarlar, Çin’deki toptan talebin kaba bir ölçüsü olarak görülür. World Gold Council bunları düzenli olarak analiz eder.
SGE International nedir?
SGE, Eylül 2014’te Şanghay Serbest Ticaret Bölgesi’nde kendi International Board’u olan Shanghai Gold Exchange International adlı bir yan kuruluş kurdu. Burada yabancı bankalar ve aracılar da doğrudan işlem yapabilir ve düzenlenmiş yurt içi piyasaya girmeden yuan cinsinden altın alıp satabilir.
SGE’ye göre 2019’da Çin’in altın ithalatının neredeyse yarısı International Board üzerinden gerçekleşti. Haziran 2025’te SGE ayrıca Hong Kong’da, anakara dışında ticareti kolaylaştırması amaçlanan sertifikalı bir kasa açtı.
