LPPM: Londra platin ve paladyum piyasası
London Platinum and Palladium Market (LPPM), platin ve paladyumun toptan ticaretine yönelik sektör birliğidir. Külçeleri Londra ve Zürih’te Good Delivery olarak kabul edilen rafinerilerin listesini tutar ve bu iki metalin yanı sıra rodyum standartlarını da gözetir.
LPPM nedir?
Londra ve Zürih’teki aracılar uzun süre platin ve paladyumu gayriresmî olarak, doğrudan birbirleriyle alıp sattı. 1979’da her iki şehirdeki önde gelen firmalar, yalnızca tek tip spesifikasyona sahip ve kökeni bilinen metali teslim edilebilir olarak kabul etmek üzere anlaştı. 1987’de piyasa bir kuruluş tüzüğüyle resmîleştirildi ve LPPM doğdu.
LPPM, borsa anlamında bir piyasa yeri değildir. Altın piyasasında olduğu gibi işlemler borsa dışında yapılır ve loco London veya loco Zürih metali esas alır. 2009’dan bu yana loco London platin ve paladyum da Londra piyasasının takas şirketi LPMCL üzerinden takas edilmektedir.
LPPM, platin ve paladyumun yanı sıra rodyum standartlarını da gözetir. Altın için LBMA’da olduğu gibi, listesi aracıların her külçeyi yeniden test etmek zorunda kalmadan külçelerin ağırlığına, saflığına ve kökenine güvenebilmesini sağlar.
Üyeler kimlerdir?
LPPM’nin 21 ülkede 116 üyesi vardır. Bunlar arasında bankalar, rafineriler, imalatçılar ve brokerlar bulunur. Üyeler kademelere ayrılır:
- 18 tam üye
- 47 ortak üye
- 48 bağlı üye
- 3 bağlı borsa
Platin ve paladyumda Good Delivery sayılan nedir?
LPPM, London/Zurich Good Delivery List’i tutar. Liste şu anda platin için 40, paladyum için 34 rafineri içerir. Bu rafinerilerin plakaları ve külçeleri toptan piyasada ek test yapılmadan kabul edilir.
Standart bir külçe 1 ile 6 kilogram, yani 32,151 ile 192,904 troy ons arasında ağırlığa ve en az %99,95 saflığa sahiptir. Üzerinde rafinerinin markası, saflık damgasıyla birlikte metalin adı, kendine özgü bir seri numarası ve üretim ayı ile yılı bulunur. Dolayısıyla bu külçeler Good Delivery altın külçelerinden çok daha küçüktür.
Platin fiyatı nasıl belirlenir?
Platin ve paladyumun referans fiyatlarına LBMA Platinum Price ve LBMA Palladium Price denir. Öncülleri, platin için ilk kez günde iki kez fiyat kotasyonunun, London Platinum Quotation’ın getirildiği 1973 yılına dayanır.
30 Haziran 2026’ya kadar açık artırmaları London Metal Exchange yürütüyordu. 1 Temmuz 2026’dan bu yana sorumluluk, LBMA Gold Price’ı da belirleyen ICE Benchmark Administration’dadır. Açık artırmalar Londra saatiyle 09:45 ve 14:00’te, önce platin, hemen ardından paladyum için başlar. Fiyat son açık artırma turundan çıktığı için sabit bir yayım saati yoktur.
Bu geçiş lisanslamayı da değiştirdi: Fiyatları 1 Temmuz 2026’dan itibaren, örneğin değerlemeler veya finansal ürünler için anlık ya da geçmişe dönük olarak kullanan herkesin IBA’dan lisans alması gerekir. Mevcut LME lisansları bunu kapsamaz. IBA bundan önce metodolojisi hakkında kamuya açık bir istişare yürütmüş, ancak hiç yanıt almamıştı.
LPPM ile LBMA arasında nasıl bir bağ var?
Her iki birlik de Londra merkezlidir ve yakın işbirliği içinde çalışır, ancak birbirinden bağımsızdır. LBMA altın ve gümüşten, LPPM ise platin ve paladyumdan sorumludur. Dört metalin hepsinin referans fiyatları LBMA adını taşır ve Temmuz 2026’dan bu yana tüm açık artırmaları IBA yürütür.
Yatırımcılar için bunun anlamı şudur: Platin veya paladyum alıyorsanız LPPM listesindeki rafinerilerin külçelerini tercih edin. Bu, köken ve kalite hakkında bir şey söyler; gelecekteki fiyat gelişimi hakkında değil.
