

43,8 pertschient.
Quest resultat vegn a restar da l'elecziun dal parlament federal en la Saxonia-Anhalt.
L'AfD ha dapli che dublegià sia part da las vuschs cumpareglià cun il 2021 ed è daventada la pli ferma forza cun ina gronda distanza.
La CDU croda a medem temp da 37,1 sin 17,2 pertschient.
In terratrembel politic.
Ma tgi che vul chapir tge che s'ha propi midà en la Saxonia-Anhalt, duess forsa guardar sin in'autra cifra:
30 pertschient.
Tant dretgs d'eleger confidan uss gist a l'AfD il pli fitg da far avanzar l'economia.
Il 2021 eran quai be 8 pertschient.
La CDU era da lezzas eras tar 41 pertschient.
Oz: 28 pertschient.
Quai pudess esser a lunga vista almain uschè impurtant sco il resultat electoral propi.
Suenter la dumbraziun da tut ils 2'661 districts electorals sa dat il suandant resultat provisori:
AfD 43,8 %, CDU 17,2 %, SPD 9,3 %, Grüne 8,9 %, Linke 8,6 %, BSW 5,3 % ed FDP 2,6 %.
Particularmain remartgabla è la participaziun a l'elecziun.
Ella crescha da 60,3 sin 77,8 pertschient.
Das erschwert eine häufig verwendete Erklärung:
L'AfD n'ha betg gudagnà simplamain perquai che ses electurs da tschep eran mobilisads ed auters èn restads a chasa.
Questa giada èn considerablamain dapli carstgauns ids a vutar.
Ed impressiunant – u gist perquai – ha la partida cuntanschì 43,8 pertschient.
Tar l'elecziun dal parlament federal dal 2021 aveva l'AfD cuntanschì 20,8 pertschient.
Uss èn quai 43,8 pertschient.
In plus da 23 puncts pertschientuals.
La CDU experimentescha il svilup specular: da 37,1 sin 17,2 pertschient.
Tuttina fissi fauss da deducir da quai in simpel transfer direct d'electurs da la CDU a l'AfD.
Las migraziuns d'electurs èn pli cumplexas.
Pli decisiv è insatge auter:
La confidenza en la cumpetenza da schliar problems da las partidas s'ha spustada massivamain.
Tradiziunalmain tutga la cumpetenza economica tar las pli fermas marcas politicas da l'Uniun.
Il 2016 kavevan en la Saxonia-Anhalt anc 48 pertschient la CDU per la partida che pudessi far avanzar l'economia il pli fitg.
AfD: 5 pertschient.
2021:
CDU 41 pertschient.
AfD 8 pertschient.
2026:
CDU 28 pertschient.
AfD 30 pertschient.
Entaifer diesch onns è uschia in avantatg da cumpetenza da la CDU da 43 puncts pertschientuals envers l'AfD svanì cumplettamain.
Quai è dapli che protest.
Almain tenor la percepziun da blers electurs s'ha ina partida, che vegniva pli baud colliada bunamain exclusivamain cun migraziun e protest, stabilì trantertant era sco alternativa economic-politica.
Sche questa cumpetenza attribuida è cuvrita tras il program concret, è in'autra dumonda.
L'analisa da l'ARD mussa per exempel sin quai, che tschertas pretensiuns economic-politicas da l'AfD na pon gnanc vegnir decididas sin livel chantunal e che sia politica da migraziun pudess era chaschunar ristgs economics considerabels vista la mancanza da forzas spezialisadas.
Gist questa distincziun è impurtanta:
Cumpetenza percepida n'è betg il medem sco cumpetenza cumprovada.
Politicamain è ella tuttina decisiva.
Tar l'erogaziun d'energia attribueschan trantertant medemamain 30 pertschient a l'AfD la pli auta cumpetenza.
Tar ils plazs da lavur èn quai 29 pertschient.
Tar la giustia sociala medemamain 29 pertschient.
Tar la segiranza da la pasch 29 pertschient.
Cun quai na sa lascha il resultat betg pli declerar a moda persvadenta exclusivamain sco reacziun sin in sulet tema.
L'elecziun mussa bler dapli in spustament pli cumplain da la confidenza politica.
E gist qua daventa ella era interessanta ord vista economica.
Sco emprim:
Nagut directamain.
L'aur na crescha betg automaticamain perquai che l'AfD gudagna in'elecziun chantunala.
E dal resultat electoral en la Saxonia-Anhalt na sa lascha deducir nagina prognosa seriusa per il pretsch d'aur.
Ma davos omadus temas stat ina categoria economica communabla:
Confidenza.
Ina valuta funcziuna pervia da la confidenza.
Emprunts dal stadi funcziunan pervia da la confidenza.
Deposits da banca funcziunan pervia da la confidenza.
E sistems politics funcziunan medemamain pervia da la confidenza.
Sche carstgauns èn persvadids che instituziuns pon schliar lur problems centrals, èn ils sistems stabils.
Sche questa confidenza svanescha, tschertgan ils carstgauns alternativas.
Politicamain capita quai a l'urna electorala.
Tar la facultad po quai significar da diversifitgar pli ferm.
Gist perquai na duess ins betg politisar l'aur.
Aur fisic n'è ni sanester ni dretg.
El n'è ni regenza ni opposiziun.
Ed el n'è era nagina scommessa sin il collaps d'in stadi.
Sia qualitad speziala è bler pli soberna:
Aur fisic n'è nagina pretensiun envers in debitur.
Tgi che posseda in emprunt dal stadi, confida en la solvabilitad dal stadi.
Tgi che tegna daners sin in conto bancar, posseda ina pretensiun envers ina banca.
Tgi che tegna in'aczia, sa participescha ad ina fatschenta.
L'aur stat ordaifer questa chadaina da pretensiuns.
Quai na fa dad el betg automaticamain ina meglra investiziun.
L'aur na paja nagins tschains e naginas dividendas. Ses pretsch po variar considerablamain. L'arcunada chaschuna custs.
Ma gist perquai ademplescha el entaifer ina facultad diversifitgada in'autra funcziun.
Forsa è perquai la cifra la pli interessanta da questa elecziun la fin finala gnanc 43,8.
Sondern 77,8 pertschient.
Tant dretgs d'eleger han dà lur vusch.
Il 2021 eran quai 60,3 pertschient.
Quai vul dir:
La midada politica n'è betg resultada d'apatia.
Al contrari.
Fitg blers carstgauns vulevan questa giada influenzar explicitamain.
Per la politica e l'economia duess quai esser in signal d'avertiment.
Pertge carstgauns na reageschan betg a moda passiva a lunga vista sin l'incertadad.
Els midan lur cumportament.
Els midan lur decisiun electorala.
Els midan lur decisiuns da consum.
Ed in bel di eventualmain era la structura da lur facultad.
L'elecziun dal parlament federal na nus di betg, nua che il pretsch d'aur va.
Ella na nus di era betg, co la Germania vegn a vutar tar la proxima elecziun dal Bundestag.
La Saxonia-Anhalt n'è betg la Germania.
Ma l'elecziun documentescha insatge che pudess esser relevant lunsch sur Magdeburg ora:
La confidenza po ir perduta pli svelt che las instituziuns crajan.
Il 2016 era l'avantatg da la CDU envers l'AfD tar la cumpetenza economica attribuida 43 puncts pertschientuals.
Diesch onns pli tard è l'AfD ordavant.
Forsa è perquai la dumonda decisiva suenter questa elecziun betg:
Tgi regescha la Saxonia-Anhalt?
Mabain:
Pertge crajan adina pli pauc carstgauns che quels che han regì fin uss pon anc schliar lur problems economics?
Per la politica è quai ina dumonda da pussanza.
Per ils investiders è la confidenza ina dumonda da facultad.
E per omadus vala:
La diversificaziun cumenza avant che la confidenza va perduta – betg suenter.
Restai previsivs
Voss Helge Peter Ippensen