Próby złota i karaty: złoto 585, 750, 333 i 999,9 wyjaśnione
Próba złota i karaty mówią, ile czystego złota zawiera biżuteria, moneta lub sztabka. Aby oszacować wartość złomu złota, pamiątek rodzinnych lub złota inwestycyjnego, wystarczy Ci ta liczba, waga i aktualna cena złota za gram czystego złota.
Co oznacza próba?
Próba, nazywana też czystością, opisuje udział czystego metalu szlachetnego w całym stopie. Podaje się ją w częściach na tysiąc. Pierścionek z cechą probierczą 585 składa się więc w 585 częściach na 1000 ze złota; reszta to inne metale, na przykład srebro, miedź lub pallad.
Te domieszki nie są wadą. Czyste złoto jest bardzo miękkie i łatwo się rysuje, dlatego w biżuterii noszonej na co dzień popularne są twardsze stopy. Dodane metale decydują też o kolorze: więcej miedzi daje złoto różowe, a pallad lub srebro – złoto białe.
Sztabki inwestycyjne i wiele monet bulionowych wykonuje się natomiast z niemal czystego złota o próbie 999,9. Tutaj liczy się wartość metalu, a nie twardość.
Przeliczanie karatów na próbę
Karat to starsza jednostka. Dzieli całość na 24 części. 24 karaty to czyste złoto; 18 karatów oznacza 18 z 24 części, czyli 75%. Przeliczenie jest proste: próba = karaty ÷ 24 × 1000. W drugą stronę: karaty = próba ÷ 1000 × 24.
W Niemczech biżuteria nosi zwykle cechy probiercze w częściach na tysiąc. W wielu krajach Azji i Bliskiego Wschodu popularne są 21 i 22 karaty. Także znana moneta bulionowa Krugerrand jest wykonana z 22-karatowego złota.
| Cecha probiercza | Karaty | Zawartość złota | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| 333 | 8 karatów | 33,3% | tania biżuteria w Niemczech |
| 375 | 9 karatów | 37,5% | biżuteria, np. w Wielkiej Brytanii |
| 585 | 14 karatów | 58,5% | popularna biżuteria codzienna |
| 750 | 18 karatów | 75,0% | wysokiej jakości biżuteria, zegarki |
| 875 | 21 karatów | 87,5% | biżuteria na Bliskim Wschodzie |
| 916 | 22 karaty | 91,6% | biżuteria w Azji, Krugerrand (916,7) |
| 999,9 | 24 karaty | 99,99% | sztabki inwestycyjne, wiele monet bulionowych |
Ile jest warte złoto 585 za gram?
Wartość materiałowa zależy od trzech czynników: wagi, próby i ceny złota za gram czystego złota. Wzór brzmi: waga w gramach × próba ÷ 1000 × cena złota za gram.
Przykład przy założonej cenie złota 120 € za gram czystego złota: jeden gram złota 585 zawiera 0,585 g czystego złota, a więc ma wartość materiałową 70,20 €. Dla złota 750, czyli 18 karatów, jest to 90,00 €, dla złota 333 – 39,96 €. Dla 21 karatów (875) wynik wynosi 105,00 €, dla 22 karatów (916) – 109,92 €. Do rzeczywistych obliczeń użyj aktualnej ceny dnia.
Ceny skupu u dealerów są niższe od tej wartości materiałowej. Złom złota trzeba przetopić i oczyścić, a dealer uwzględnia koszty i marżę. Porównaj więc kilka ofert i zapytaj, na jakiej cenie złota i jakim potrąceniu się opierają.
Dlaczego 585, a nie 583?
Matematycznie 14 karatów to dokładnie 583,3 części na tysiąc. Mimo to cecha probiercza wynosi 585. Ustalono ją celowo nieco powyżej wartości obliczonej, aby stop na pewno osiągał deklarowaną zawartość złota. To samo dotyczy złota 333: 8 karatów daje 333,3 części na tysiąc.
Do wyceny używaj liczby z cechy probierczej. W przypadku pamiątek bez czytelnej cechy dealer lub złotnik może ustalić próbę za pomocą kwasu probierczego lub urządzenia do analizy fluorescencji rentgenowskiej.
Próba złota inwestycyjnego
Aby sztabki w Niemczech były uznane za zwolnione z VAT złoto inwestycyjne, § 25c UStG (niemiecka ustawa o VAT) wymaga próby co najmniej 995. Złote monety muszą osiągać co najmniej 900 części na tysiąc i spełniać dalsze warunki. Biżuteria nigdy nie jest złotem inwestycyjnym, nawet jeśli jest wykonana ze złota 750 lub 999.
Na rynku hurtowym obowiązuje standard London Bullion Market Association: sztabka Good Delivery również musi zawierać co najmniej 995 części na tysiąc złota. Mniejsze sztabki inwestycyjne dla klientów prywatnych mają zwykle próbę 999,9.
