Rezerwy złota Szwajcarii: złoto Szwajcarskiego Banku Narodowego
Rezerwy złota Szwajcarii wynoszą 1040 ton i należą do Szwajcarskiego Banku Narodowego (SNB). Zasoby nie zmieniły się od końca 2008 roku. W relacji do łącznych rezerw walutowych SNB udział złota jest stosunkowo niewielki i wynosi około 15 procent.
Ile złota ma Szwajcaria?
SNB posiada 1040 ton złota, w większości w sztabkach, a w mniejszej części w monetach. Ilość ta nie zmieniła się od końca 2008 roku. W rankingu World Gold Council Szwajcaria zajmuje ósme miejsce (z uwzględnieniem MFW i EBC).
To, że złoto stanowi tylko około 15 procent rezerw, wynika z bardzo dużych zasobów walutowych SNB, przy których zasoby złota wydają się niewielkie.
Gdzie przechowywane jest złoto Szwajcarii?
Według SNB około 70 procent złota znajduje się w Szwajcarii, około 20 procent w Bank of England w Londynie i około 10 procent w Bank of Canada. SNB tłumaczy ten podział tym, że chce mieć dostęp do swoich rezerw również w czasie kryzysu. Zdecentralizowane przechowywanie zmniejsza ryzyko związane z jedną lokalizacją.
Oznacza to, że za granicą przechowywanych jest około 312 ton szwajcarskiego złota: około 208 ton w Londynie i około 104 tony w Kanadzie. Bank of England był już głównym miejscem rozliczeń przy sprzedaży złota przez SNB. Prezes SNB Thomas Jordan po raz pierwszy publicznie ujawnił ten podział w kwietniu 2013 roku. Od tego czasu się nie zmienił – w przeciwieństwie do Niemiec, Austrii czy Indii Szwajcaria nie sprowadzała złota do kraju.
Sprzedaż złota od 2000 roku
Przez długi czas frank szwajcarski był ustawowo powiązany ze złotem. SNB mógł kupować i sprzedawać złoto wyłącznie po oficjalnym parytecie 4595 CHF za kilogram – pod koniec lat 90. była to jedna trzecia ceny rynkowej. W 1997 roku grupa ekspertów doszła do wniosku, że rezerwy w wysokości 1300 ton złota nie są już potrzebne do prowadzenia polityki pieniężnej.
W czerwcu 1999 roku SNB uznał połowę ówczesnych zasobów wynoszących 2590 ton za zbędną z punktu widzenia polityki pieniężnej. Po reformie konstytucyjnej z kwietnia 1999 roku i nowej ustawie walutowej z maja 2000 roku można było rozpocząć sprzedaż. 1170 ton objęło Porozumienie Waszyngtońskie w sprawie złota, które ograniczało sprzedaż uczestniczących europejskich banków centralnych łącznie do 2000 ton. Pozostałe 130 ton SNB sprzedał w ramach porozumienia następczego i zakończył program 30 marca 2005 roku. Przychody trafiły do Konfederacji i 26 kantonów.
Większość sprzedaży rozliczono za pośrednictwem Bank of England. W porozumieniu następczym z 2009 roku uczestniczące banki centralne zobowiązały się sprzedawać nie więcej niż 400 ton rocznie i nie więcej niż 2000 ton w ciągu pięciu lat. SNB oświadczył wówczas, że w dającej się przewidzieć przyszłości nie planuje dalszej sprzedaży. Od końca 2008 roku utrzymuje swoje zasoby na stałym poziomie.
Inicjatywa w sprawie złota z 2014 roku
30 listopada 2014 roku Szwajcaria głosowała nad inicjatywą obywatelską „Ratujmy nasze szwajcarskie złoto”. Domagała się ona, aby SNB trzymał co najmniej 20 procent swoich aktywów w złocie, nie mógł już sprzedawać złota i przechowywał całe swoje złoto w Szwajcarii.
Rada Federalna, parlament i SNB sprzeciwiały się inicjatywie. Głosujący odrzucili ją – 77,3 procent było przeciw – i nie uzyskała ona większości w żadnym kantonie. Według oficjalnego wyniku 1 974 137 głosów przeciw stało naprzeciw 580 528 głosów za, przy frekwencji 49,81 procent.
Podstawa prawna
Zgodnie z art. 99 Konstytucji federalnej SNB trzyma część swoich rezerw walutowych w złocie. Złoto uzupełnia inwestycje dewizowe, pozycję rezerwową w MFW i specjalne prawa ciągnienia. Inicjatywa z 2014 roku wprowadziłaby do Konstytucji stały udział złota, zakaz sprzedaży i zakończyłaby przechowywanie za granicą – większość to odrzuciła.
