Tại sao mua vàng? Ưu và nhược điểm khi đầu tư vàng
Tại sao mua vàng? Đầu tư vàng có đáng hay không phụ thuộc vào vai trò mà kim loại này đảm nhận trong danh mục của bạn. Vàng không trả lãi và biến động đáng kể, nhưng không phụ thuộc vào bất kỳ con nợ nào và được giao dịch trên toàn thế giới. Trang này trình bày những lập luận chính ủng hộ và phản đối – kèm khoảng thời gian và nguồn. Hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai.
Vàng có giữ được sức mua không?
Lập luận quan trọng nhất ủng hộ vàng là khả năng giữ sức mua trong dài hạn. Khác với tiền, vàng không thể được tạo ra tùy ý. Theo tính toán của World Gold Council, giá vàng tính bằng đô la Mỹ đã tăng trung bình khoảng 8% mỗi năm từ khi chế độ bản vị vàng kết thúc vào năm 1971 đến cuối năm 2024.
Theo cùng phân tích này, trong những năm lạm phát ở Mỹ nằm trong khoảng 2% đến 5%, vàng cũng tăng trung bình khoảng 8%. Tuy nhiên, các con số trung bình này che giấu những giai đoạn dài vàng mất giá trị thực. Ai mua vào sai thời điểm đôi khi phải chờ hàng chục năm. Hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai.
Không có rủi ro đối tác – điều đó có nghĩa là gì?
Một thỏi vàng không phải là một lời hứa thanh toán. Trái phiếu phụ thuộc vào việc con nợ có trả tiền hay không, cổ phiếu phụ thuộc vào thành công của doanh nghiệp, tiền gửi ngân hàng phụ thuộc vào ngân hàng. Ngược lại, vàng vật chất không có tổ chức phát hành nào có thể vỡ nợ. Vì vậy, World Gold Council mô tả vàng là một tài sản không có rủi ro tín dụng.
Tuy nhiên, điều này chỉ áp dụng cho sở hữu vật chất. Với chứng chỉ hoặc chứng khoán giao dịch trên sàn (ETC), bạn thường nắm giữ một quyền đòi nợ đối với tổ chức phát hành, chứ không phải bản thân kim loại. Nếu bạn gửi vàng vật chất cho bên thứ ba lưu giữ, điều quan trọng là các thỏi vàng được phân bổ hợp pháp cho bạn và được giữ tách biệt khỏi tài sản riêng của bên lưu giữ.
Tại sao các ngân hàng trung ương mua vàng?
Các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng như một phần dự trữ ngoại hối vì vàng không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào khác. Theo World Gold Council, trong quý 3 năm 2026 họ đã mua ròng 321,2 tấn. Từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2026, con số này là 675 tấn, cao hơn 6% so với cùng kỳ năm trước.
Chỉ một phần trong số này được báo cáo chính thức: trong quý 3, khoảng 63% lượng mua vào không rõ người mua. Những bên mua lớn nhất được báo cáo là Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc với 63 tấn và Ngân hàng Quốc gia Ba Lan với 40 tấn. Theo World Gold Council, trong mười năm tính đến năm 2024, các ngân hàng trung ương chiếm khoảng 21% nhu cầu ròng.
Nhu cầu này hỗ trợ thị trường, nhưng không phải là một sự đảm bảo. Các ngân hàng trung ương có thể giảm mua hoặc thậm chí bán ra bất cứ lúc nào.
Vàng đã diễn biến thế nào trong các cuộc khủng hoảng?
Vàng được xem là nơi trú ẩn an toàn. Có bằng chứng cho điều này, nhưng không có quy luật nào không có ngoại lệ. Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, giá vàng tính bằng đô la Mỹ đã tăng 21% từ tháng 12 năm 2007 đến tháng 2 năm 2009, trong khi cổ phiếu trên toàn thế giới giảm mạnh. Theo World Gold Council, vàng cũng tăng giá trong các đợt thị trường chứng khoán sụt giảm năm 2020 và 2022.
World Gold Council cũng cho thấy mối tương quan giữa vàng và cổ phiếu có xu hướng chuyển sang âm trong những đợt thị trường sụp đổ đặc biệt mạnh. Vì vậy, vàng có thể giúp ổn định danh mục trong những giai đoạn như vậy. Nhưng vàng không miễn nhiễm với đà giảm: trong các đợt bán tháo dữ dội, vàng cũng bị bán ra, chẳng hạn khi nhà đầu tư cần thanh khoản.
Giá vàng có phải là bong bóng?
Sau những đợt tăng mạnh, câu hỏi về bong bóng giá vàng thường xuyên được đặt ra. Không thể trả lời câu hỏi này một cách nghiêm túc, vì không ai biết mức giá “đúng” của vàng. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những đợt giảm có thể sâu đến mức nào.
Năm 1980, giá vàng trung bình là 615 USD mỗi ounce; năm 1999 chỉ còn 279 USD – tính theo trung bình năm, mức giảm khoảng 55% trong gần hai thập kỷ. Năm 2026 cũng đầy biến động: cuối tháng 1, vàng đạt mức cao kỷ lục 5.589,38 USD; ngày 4 tháng 11 năm 2026, giá ở mức khoảng 4.061 USD, thấp hơn hơn 27%.
Về dài hạn, vàng biến động trung bình khoảng 16% mỗi năm (độ biến động hằng năm, phân tích của BullionVault trong sáu thập kỷ). Ai mua vàng cần có khả năng chịu đựng những đợt giảm ở mức độ này.
Không có lãi, nhưng có chi phí
Vàng không tạo ra thu nhập định kỳ: không lãi suất, không cổ tức, không tiền thuê. Lợi nhuận duy nhất là khả năng giá tăng. Khi lãi suất tăng, việc nắm giữ vàng trở nên kém hấp dẫn hơn so với các khoản đầu tư sinh lãi.
Bên cạnh đó là chi phí: phần phụ phí so với giá trị kim loại thuần, chênh lệch giữa giá mua và giá bán, cùng chi phí lưu trữ và bảo hiểm. Tại Đức, vàng được hưởng ưu đãi về thuế. Theo § 25c UStG (Luật Thuế giá trị gia tăng Đức), vàng đầu tư được miễn thuế GTGT. Điều này áp dụng cho vàng thỏi có hàm lượng tối thiểu 995/1000 và tiền xu có hàm lượng tối thiểu 900/1000, được đúc sau năm 1800 và đang hoặc đã từng là phương tiện thanh toán hợp pháp.
Theo § 23 EStG (Luật Thuế thu nhập Đức), lợi nhuận từ việc bán được miễn thuế tại Đức nếu khoảng thời gian giữa lúc mua và lúc bán dài hơn một năm. Trong thời hạn đó, lợi nhuận vẫn được miễn thuế khi tổng tất cả các khoản lãi từ giao dịch chuyển nhượng tư nhân trong năm dương lịch dưới 1.000 €.
Tổng quan ưu và nhược điểm
Vàng có phù hợp với bạn hay không phụ thuộc vào thời gian đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro của bạn. Trang này không thay thế cho tư vấn đầu tư.
- Ưu điểm: không có rủi ro vỡ nợ của con nợ khi sở hữu vật chất
- Ưu điểm: có thể giao dịch và được công nhận trên toàn thế giới
- Ưu điểm: thường giúp ổn định trong các cuộc khủng hoảng trước đây
- Ưu điểm: tại Đức được miễn thuế GTGT và miễn thuế thu nhập sau một năm
- Nhược điểm: không có lãi hoặc cổ tức
- Nhược điểm: có thể biến động đáng kể và có những giai đoạn thua lỗ kéo dài
- Nhược điểm: chi phí cho phụ phí, chênh lệch giá, lưu trữ và bảo hiểm
