Dự trữ vàng của Thụy Sĩ: Vàng của Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ
Dự trữ vàng của Thụy Sĩ gồm 1.040 tấn và thuộc về Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB). Lượng vàng này không thay đổi kể từ cuối năm 2008. So với tổng dự trữ ngoại hối của SNB, tỷ trọng vàng tương đối nhỏ, khoảng 15%.
Thụy Sĩ có bao nhiêu vàng?
SNB nắm giữ 1.040 tấn vàng, chủ yếu dưới dạng thỏi và một phần nhỏ hơn là tiền xu. Khối lượng này không thay đổi kể từ cuối năm 2008. Trong bảng xếp hạng của World Gold Council, Thụy Sĩ đứng thứ tám, tính cả IMF và ECB.
Việc vàng chỉ chiếm khoảng 15% dự trữ là do SNB nắm giữ lượng ngoại tệ rất lớn, khiến lượng vàng trông nhỏ khi đặt cạnh.
Vàng của Thụy Sĩ được cất giữ ở đâu?
Theo SNB, khoảng 70% vàng nằm ở Thụy Sĩ, khoảng 20% tại Bank of England ở London và khoảng 10% tại Bank of Canada. SNB giải thích cách phân bổ này là để có thể tiếp cận dự trữ của mình ngay cả trong khủng hoảng. Việc cất giữ phân tán giúp giảm rủi ro gắn với một địa điểm duy nhất.
Như vậy, khoảng 312 tấn vàng của Thụy Sĩ được cất giữ ở nước ngoài: khoảng 208 tấn ở London và khoảng 104 tấn ở Canada. Bank of England trước đây đã là nơi thanh toán chính cho các đợt bán vàng của SNB. Chủ tịch SNB Thomas Jordan lần đầu công khai cơ cấu phân bổ này vào tháng 4 năm 2013. Từ đó đến nay cơ cấu không thay đổi – khác với Đức, Áo hay Ấn Độ, Thụy Sĩ không đưa vàng về nước.
Các đợt bán vàng từ năm 2000
Trong thời gian dài, đồng franc Thụy Sĩ được gắn với vàng theo luật. SNB chỉ được mua hoặc bán vàng theo tỷ giá chính thức 4.595 CHF mỗi kilogram – bằng một phần ba giá thị trường vào cuối những năm 1990. Năm 1997, một nhóm chuyên gia kết luận rằng lượng dự trữ tương đương 1.300 tấn vàng không còn cần thiết cho chính sách tiền tệ.
Tháng 6 năm 1999, SNB tuyên bố một nửa lượng vàng 2.590 tấn khi đó không còn cần thiết cho chính sách tiền tệ. Sau cải cách hiến pháp tháng 4 năm 1999 và Luật Tiền tệ mới tháng 5 năm 2000, việc bán vàng có thể bắt đầu. 1.170 tấn thuộc phạm vi Thỏa thuận Washington về vàng, vốn giới hạn tổng lượng bán của các ngân hàng trung ương châu Âu tham gia ở mức 2.000 tấn. SNB bán 130 tấn còn lại theo thỏa thuận kế tiếp và hoàn tất chương trình vào ngày 30 tháng 3 năm 2005. Số tiền thu được được chuyển cho Liên bang và 26 bang.
Phần lớn các đợt bán được thanh toán qua Bank of England. Trong thỏa thuận kế tiếp năm 2009, các ngân hàng trung ương tham gia thống nhất bán không quá 400 tấn mỗi năm và không quá 2.000 tấn trong năm năm. Khi đó SNB tuyên bố không có kế hoạch bán thêm trong tương lai gần. SNB giữ nguyên lượng vàng kể từ cuối năm 2008.
Sáng kiến vàng năm 2014
Ngày 30 tháng 11 năm 2014, Thụy Sĩ trưng cầu ý dân về sáng kiến “Save our Swiss gold”. Sáng kiến yêu cầu SNB nắm giữ ít nhất 20% tài sản bằng vàng, không được bán vàng nữa và cất giữ toàn bộ vàng tại Thụy Sĩ.
Hội đồng Liên bang, Quốc hội và SNB phản đối sáng kiến này. Cử tri bác bỏ với 77,3% phiếu chống, và sáng kiến không giành được đa số ở bang nào. Theo kết quả chính thức, có 1.974.137 phiếu chống so với 580.528 phiếu thuận, với tỷ lệ đi bỏ phiếu 49,81%.
Cơ sở pháp lý
Theo Điều 99 Hiến pháp Liên bang, SNB nắm giữ một phần dự trữ tiền tệ bằng vàng. Vàng bổ sung cho các khoản đầu tư ngoại tệ, vị thế dự trữ tại IMF và quyền rút vốn đặc biệt. Sáng kiến năm 2014 lẽ ra sẽ đưa một tỷ lệ vàng cố định vào Hiến pháp, áp đặt lệnh cấm bán và chấm dứt việc cất giữ ở nước ngoài – đa số cử tri đã bác bỏ điều này.
