Sch'ins s'imaginescha tut l'argient che l'umanitad ha insumma mai extratg da la terra e l'uneschia ad in sulet corp, lura nascha in dadi cun ina lunghezza da l'ur da var 54 meters.
In sulet object.
Perspicabel.
Quasi calmant.
Ma quest dadi exista mo en nossa imaginaziun.
En la realitad n'è l'argient betg concentrà, mabain sparpaglià lunsch enturn:
sco munaidas e bars en tresors, dentant surtut en applicaziuns tecnicas – en l'electronica, la medischina, l'energia solara, battarias, la purificaziun d'aua e blers auters secturs.
Ina part considerabla da quest argient è:
montà fixamain,
consumà tras l'utilisaziun,
u mo da recuverar cun in grond effort tecnic ed economic.
Cun quai svanescha l'argient per part a moda permanenta dal dumber disponibel.
L'argient occupescha ina rolla speziala tranter ils metals prezius.
El è purtader da valur e materia prima industriala a medem temp.
Entant che l'aur vegn bunamain exclusivamain accumulà, vegn l'argient consumà.
El na circulescha betg a l'infinit – ina part da quel va perdida.
Precis qua sa chatta la differenza decisiva.
Il dadi d'argient mental ans mussa ina vardad centrala:
La quantitad totala d'argient extratg paratga gronda.
La quantitad effectivamain disponibla n'è quai betg.
Pli fitg che l'argient vegn utilisà industrialmain, pli scarsa daventa la part che stat insumma anc a disposiziun sco investiziun fisitga.
Il dadi d'argient n'è nagin argument, mabain in model da pensar.
El marchescha il punct da partenza per ina dumonda pli gronda:
Tge signifitga questa scarsitad speziala per l'argient sco investiziun fisitga?
En ils proxims artitgels tractain nus precis quai –
e pertge ch'ins na duess betg considerar l'argient a moda isolada, mabain adina en connex cun l'utilisaziun, la disponibilitad ed autras valurs realas.
