Goudreserves van Zwitserland: het goud van de Zwitserse Nationale Bank
De Zwitserse goudreserves bedragen 1.040 ton en zijn eigendom van de Zwitserse Nationale Bank (SNB). De voorraad is sinds eind 2008 ongewijzigd. Gemeten aan de totale valutareserves van de SNB is het goudaandeel met ongeveer 15 procent relatief klein.
Hoeveel goud heeft Zwitserland?
De SNB bezit 1.040 ton goud, grotendeels in baren en een kleiner deel in munten. Deze hoeveelheid is sinds eind 2008 niet veranderd. In de ranglijst van de World Gold Council staat Zwitserland op de achtste plaats, het IMF en de ECB meegeteld.
Dat goud slechts ongeveer 15 procent van de reserves uitmaakt, komt door de zeer grote deviezenvoorraad van de SNB, waarnaast de goudvoorraad klein lijkt.
Waar ligt het Zwitserse goud?
Volgens de SNB ligt ongeveer 70 procent van het goud in Zwitserland, ongeveer 20 procent bij de Bank of England in Londen en ongeveer 10 procent bij de Bank of Canada. De SNB verklaart de verdeling met het argument dat ze ook in een crisis toegang tot haar reserves wil hebben. Gespreide opslag verkleint het risico dat aan één locatie verbonden is.
Daarmee ligt ongeveer 312 ton Zwitsers goud in het buitenland: zo’n 208 ton in Londen en zo’n 104 ton in Canada. De Bank of England was al de belangrijkste afwikkelingsplaats voor de goudverkopen van de SNB. SNB-voorzitter Thomas Jordan maakte de verdeling in april 2013 voor het eerst openbaar. Ze is sindsdien niet veranderd – anders dan in Duitsland, Oostenrijk of India is er in Zwitserland geen goud teruggehaald.
De goudverkopen vanaf 2000
De Zwitserse frank was lange tijd wettelijk aan goud gekoppeld. De SNB mocht goud alleen kopen of verkopen tegen de officiële pariteit van CHF 4.595 per kilogram – een derde van de marktprijs eind jaren negentig. In 1997 concludeerde een groep deskundigen dat reserves ter waarde van 1.300 ton goud niet meer nodig waren voor het monetaire beleid.
In juni 1999 verklaarde de SNB de helft van haar toenmalige voorraad van 2.590 ton niet langer nodig voor het monetaire beleid. Na de grondwetsherziening van april 1999 en de nieuwe Muntwet van mei 2000 konden de verkopen beginnen. 1.170 ton viel onder de Washington Agreement on Gold, die de verkopen van de deelnemende Europese centrale banken beperkte tot samen 2.000 ton. De resterende 130 ton verkocht de SNB onder de vervolgovereenkomst; het programma werd op 30 maart 2005 afgerond. De opbrengst ging naar de Bondsstaat en de 26 kantons.
Het grootste deel van de verkopen werd via de Bank of England afgewikkeld. In de vervolgovereenkomst van 2009 spraken de deelnemende centrale banken af niet meer dan 400 ton per jaar en niet meer dan 2.000 ton over vijf jaar te verkopen. De SNB verklaarde toen dat ze in de afzienbare toekomst geen verdere verkopen plande. Sinds eind 2008 houdt ze haar voorraad constant.
Het goudinitiatief van 2014
Op 30 november 2014 stemde Zwitserland over het volksinitiatief “Red ons Zwitsers goud”. Het eiste dat de SNB ten minste 20 procent van haar activa in goud zou aanhouden, geen goud meer zou mogen verkopen en al haar goud in Zwitserland zou opslaan.
De Bondsraad, het parlement en de SNB waren tegen het initiatief. De kiezers verwierpen het met 77,3 procent nee, en het kreeg in geen enkel kanton een meerderheid. Volgens de officiële uitslag stonden 1.974.137 tegenstemmen tegenover 580.528 voorstemmen, bij een opkomst van 49,81 procent.
Wettelijke basis
Volgens artikel 99 van de Zwitserse grondwet houdt de SNB een deel van haar valutareserves aan in goud. Goud vult de deviezenbeleggingen, de reservepositie bij het IMF en de bijzondere trekkingsrechten aan. Het initiatief van 2014 zou een vast goudquotum in de grondwet hebben opgenomen, een verkoopverbod hebben ingevoerd en een einde hebben gemaakt aan de opslag in het buitenland – de meerderheid wees dat af.
