Τελωνειακές αποθήκες στη Γερμανία: πολύτιμα μέταλλα χωρίς ΦΠΑ;
Η τελωνειακή αποθήκη είναι χώρος αποθήκευσης υπό τελωνειακή εποπτεία, στον οποίο φυλάσσονται εμπορεύματα από χώρες εκτός ΕΕ χωρίς δασμούς και φόρους εισαγωγής. Η σελίδα αυτή αφορά το γερμανικό δίκαιο ΦΠΑ: για το ασήμι και την πλατίνα οι τελωνειακές αποθήκες ήταν για καιρό ελκυστικές, επειδή τα μέταλλα αυτά υπόκεινται στη Γερμανία σε ΦΠΑ 19%. Μια εγκύκλιος του γερμανικού ομοσπονδιακού υπουργείου Οικονομικών (BMF) της 9ης Απριλίου 2026 άλλαξε ριζικά την κατάσταση για τους ιδιώτες επενδυτές σε γερμανικές αποθήκες.
Τι είναι μια τελωνειακή αποθήκη;
Στην καθομιλουμένη γερμανική κάθε αποθήκη υπό τελωνειακή εποπτεία ονομάζεται «Zollfreilager», όρος που συνήθως αποδίδεται ως τελωνειακή αποθήκη. Νομικά, το τελωνειακό δίκαιο της ΕΕ διακρίνει δύο μορφές: την τελωνειακή αποθήκη σύμφωνα με τα άρθρα 237 έως 242 του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα (ΕΤΚ) και την ελεύθερη ζώνη σύμφωνα με το άρθρο 243 ΕΤΚ.
Και στις δύο περιπτώσεις τα εμπορεύματα από χώρα εκτός ΕΕ αντιμετωπίζονται ως μη εισαχθέντα ακόμη. Όσο παραμένουν στην αποθήκη, δεν οφείλεται ούτε δασμός ούτε ΦΠΑ εισαγωγής. Δεν υπάρχει χρονικό όριο για την αποθήκευση. Οι επιβαρύνσεις καθίστανται απαιτητές μόνο όταν τα εμπορεύματα τεθούν σε ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ.
Στη Γερμανία υπάρχουν ελεύθερες ζώνες στο Μπρέμερχαφεν και στο Κούξχαφεν. Τις τελωνειακές αποθήκες, αντίθετα, τις λειτουργούν εταιρείες με τελωνειακή άδεια.
Ποιος ΦΠΑ ισχύει για τα πολύτιμα μέταλλα στη Γερμανία;
Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ στη Γερμανία είναι 19%. Ισχύει και για τις ράβδους αργύρου και πλατίνας. Για τα μέταλλα αυτά δεν υπάρχει μειωμένος συντελεστής.
Ο επενδυτικός χρυσός, αντίθετα, απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ στη Γερμανία σύμφωνα με το § 25c του γερμανικού νόμου περί ΦΠΑ (UStG). Αυτό καλύπτει ράβδους και πλακίδια με καθαρότητα τουλάχιστον 995 χιλιοστά. Για τα νομίσματα απαιτούνται τουλάχιστον 900 χιλιοστά, κοπή μετά το 1800, ιδιότητα νόμιμου χρήματος και τιμή όχι πάνω από 80% πάνω από την αξία του μετάλλου.
Για τον επενδυτικό χρυσό, επομένως, η τελωνειακή αποθήκη δεν ήταν ποτέ απαραίτητη για φορολογικούς λόγους. Ενδιέφερε κυρίως για το ασήμι και την πλατίνα.
Γιατί τα πολύτιμα μέταλλα μπορούσαν να φυλάσσονται εκεί χωρίς ΦΠΑ;
Η βάση είναι το § 4 αρ. 4b UStG. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η παράδοση αγαθών που προηγείται της εισαγωγής τους απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ. Το ίδιο ισχύει για όλες τις προηγούμενες παραδόσεις. Όσο το ασήμι βρισκόταν στην τελωνειακή αποθήκη και άλλαζε μόνο ο ιδιοκτήτης, δεν οφειλόταν γερμανικός ΦΠΑ.
Οι έμποροι το αξιοποίησαν αυτό για επενδυτικά προϊόντα. Αγόραζαν ασήμι από χώρες εκτός ΕΕ, το αποθήκευαν σε γερμανική τελωνειακή αποθήκη και το πουλούσαν εκεί σε ιδιώτες επενδυτές. Η μεταβίβαση γινόταν με αποθετήριο έγγραφο (warehouse receipt). Όποιος αργότερα έβγαζε το μέταλλο από την αποθήκη, πλήρωνε τότε ΦΠΑ εισαγωγής.
Η απαλλαγή είχε αρχικά σχεδιαστεί ως διευκόλυνση για το εμπόριο αγαθών: τα εμπορεύματα θα μεταπωλούνταν μέσα στην αποθήκη πριν εισαχθούν.
Τι αλλάζει η εγκύκλιος BMF της 9ης Απριλίου 2026;
Το γερμανικό ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομικών αναδιατύπωσε το τμήμα 4.4b.1 της εγκυκλίου εφαρμογής του νόμου περί ΦΠΑ (Umsatzsteuer-Anwendungserlass). Η απαλλαγή ισχύει πλέον μόνο αν ο αγοραστής, μεταγενέστερος αγοραστής ή κάποιος που ενεργεί για λογαριασμό τους τερματίσει το καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης, για παράδειγμα με εισαγωγή ή επανεξαγωγή.
Για τους τελικούς καταναλωτές υπάρχει ειδικός κανόνας. Αν ένας ιδιώτης αποκτήσει αγαθά σε τελωνειακή αποθήκη ως επένδυση, η παράδοση απαλλάσσεται μόνο αν ο ίδιος ή κάποιος που ενεργεί για λογαριασμό του τερματίσει το καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης. Η εγκύκλιος δίνει ένα παράδειγμα: αν ένας ιδιώτης αγοράσει αγαθά με πίστωση σε λογαριασμό φύλαξης και δεν τερματίσει το καθεστώς πριν τα πουλήσει, η παράδοση υπόκειται σε ΦΠΑ στη Γερμανία.
Η παράδοση παραμένει απαλλαγμένη αν η σύμβαση αγοράς προβλέπει ότι ο αγοραστής πρέπει να βγάλει τα αγαθά από την αποθήκη και να τα εισαγάγει στην ΕΕ κατά την πώληση. Στην περίπτωση αυτή, ωστόσο, οφείλεται ΦΠΑ εισαγωγής κατά την εισαγωγή. Ο φόρος επομένως δεν αποφεύγεται, απλώς μετατίθεται.
Οι κανόνες ισχύουν για όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις. Οι φορολογικές αρχές δεν θα αμφισβητήσουν συναλλαγές που έγιναν πριν από την ημερομηνία δημοσίευσης, εφόσον ο έμπορος τις αντιμετώπισε ως απαλλασσόμενες. Η εγκύκλιος BMF του 2004 για το ίδιο θέμα καταργήθηκε με ισχύ από τις 9 Απριλίου 2026.
Τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές;
Κατά την άποψη της γερμανικής φορολογικής διοίκησης, το μοντέλο πώλησης αργύρου χωρίς ΦΠΑ σε ιδιώτες επενδυτές μέσα σε γερμανική τελωνειακή αποθήκη ουσιαστικά δεν είναι πλέον εφικτό. Μια εγκύκλιος του BMF δεσμεύει τις φορολογικές υπηρεσίες, αλλά όχι τα δικαστήρια. Το αν αυτή η άποψη θα σταθεί στα δικαστήρια παραμένει ανοιχτό.
Οι αποθήκες εκτός ΕΕ, για παράδειγμα στην Ελβετία ή στη Σιγκαπούρη, δεν επηρεάζονται άμεσα από την εγκύκλιο. Εκεί ισχύουν οι αντίστοιχοι εθνικοί φορολογικοί κανόνες. Όποιος φέρνει μέταλλο από τέτοιες αποθήκες στη Γερμανία πρέπει να υπολογίζει ότι θα πληρώσει ΦΠΑ εισαγωγής.
Για τον επενδυτικό χρυσό δεν αλλάζει τίποτα. Παραμένει απαλλαγμένος από ΦΠΑ στη Γερμανία σύμφωνα με το § 25c UStG, ανεξάρτητα από το πού φυλάσσεται.
