Αποθέματα χρυσού της Ελβετίας: ο χρυσός της Ελβετικής Εθνικής Τράπεζας
Τα αποθέματα χρυσού της Ελβετίας ανέρχονται σε 1.040 τόνους και ανήκουν στην Ελβετική Εθνική Τράπεζα (SNB). Το απόθεμα παραμένει αμετάβλητο από τα τέλη του 2008. Σε σχέση με τα συνολικά συναλλαγματικά διαθέσιμα της SNB, το ποσοστό του χρυσού είναι σχετικά μικρό, περίπου 15 τοις εκατό.
Πόσο χρυσό έχει η Ελβετία;
Η SNB κατέχει 1.040 τόνους χρυσού, κυρίως σε ράβδους και σε μικρότερο μέρος σε νομίσματα. Η ποσότητα αυτή δεν έχει αλλάξει από τα τέλη του 2008. Στην κατάταξη του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού η Ελβετία βρίσκεται στην όγδοη θέση, συμπεριλαμβανομένων του ΔΝΤ και της ΕΚΤ.
Το ότι ο χρυσός αποτελεί μόνο περίπου το 15 τοις εκατό των διαθεσίμων οφείλεται στα πολύ μεγάλα αποθέματα συναλλάγματος της SNB, δίπλα στα οποία το απόθεμα χρυσού φαίνεται μικρό.
Πού φυλάσσεται ο χρυσός της Ελβετίας;
Σύμφωνα με την SNB, περίπου το 70 τοις εκατό του χρυσού βρίσκεται στην Ελβετία, περίπου το 20 τοις εκατό στην Bank of England στο Λονδίνο και περίπου το 10 τοις εκατό στην Bank of Canada. Η SNB εξηγεί την κατανομή λέγοντας ότι θέλει να έχει πρόσβαση στα αποθέματά της ακόμη και σε περίοδο κρίσης. Η αποκεντρωμένη φύλαξη μειώνει τον κίνδυνο που συνδέεται με μία μόνο τοποθεσία.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου 312 τόνοι ελβετικού χρυσού φυλάσσονται στο εξωτερικό: περίπου 208 τόνοι στο Λονδίνο και περίπου 104 τόνοι στον Καναδά. Η Bank of England ήταν ήδη ο κύριος τόπος διακανονισμού για τις πωλήσεις χρυσού της SNB. Ο πρόεδρος της SNB Thomas Jordan δημοσιοποίησε την κατανομή για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2013. Από τότε δεν έχει αλλάξει – σε αντίθεση με τη Γερμανία, την Αυστρία ή την Ινδία, στην Ελβετία δεν έγινε επαναπατρισμός.
Οι πωλήσεις χρυσού από το 2000
Για μεγάλο διάστημα το ελβετικό φράγκο ήταν συνδεδεμένο με τον χρυσό διά νόμου. Η SNB μπορούσε να αγοράζει ή να πουλά χρυσό μόνο στην επίσημη ισοτιμία των 4.595 CHF ανά κιλό – το ένα τρίτο της τιμής αγοράς στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Το 1997 μια ομάδα εμπειρογνωμόνων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αποθέματα ύψους 1.300 τόνων χρυσού δεν ήταν πλέον απαραίτητα για τη νομισματική πολιτική.
Τον Ιούνιο του 1999 η SNB κήρυξε το μισό του τότε αποθέματός της των 2.590 τόνων μη αναγκαίο για τη νομισματική πολιτική. Μετά τη συνταγματική αναθεώρηση του Απριλίου 1999 και τον νέο νόμο για το νόμισμα του Μαΐου 2000, οι πωλήσεις μπορούσαν να ξεκινήσουν. Οι 1.170 τόνοι εμπίπταν στη Συμφωνία της Ουάσιγκτον για τον χρυσό, η οποία περιόριζε τις πωλήσεις των συμμετεχουσών ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών σε συνολικά 2.000 τόνους. Η SNB πούλησε τους υπόλοιπους 130 τόνους στο πλαίσιο της επόμενης συμφωνίας και ολοκλήρωσε το πρόγραμμα στις 30 Μαρτίου 2005. Τα έσοδα πήγαν στην Ομοσπονδία και στα 26 καντόνια.
Οι περισσότερες πωλήσεις διακανονίστηκαν μέσω της Bank of England. Στην επόμενη συμφωνία του 2009 οι συμμετέχουσες κεντρικές τράπεζες συμφώνησαν να πωλούν όχι περισσότερους από 400 τόνους ετησίως και όχι περισσότερους από 2.000 τόνους σε πέντε χρόνια. Η SNB δήλωσε τότε ότι δεν σχεδίαζε άλλες πωλήσεις στο ορατό μέλλον. Διατηρεί το απόθεμά της σταθερό από τα τέλη του 2008.
Η πρωτοβουλία για τον χρυσό του 2014
Στις 30 Νοεμβρίου 2014 η Ελβετία ψήφισε για τη λαϊκή πρωτοβουλία «Σώστε τον ελβετικό μας χρυσό». Η πρωτοβουλία ζητούσε η SNB να διατηρεί τουλάχιστον το 20 τοις εκατό του ενεργητικού της σε χρυσό, να μην επιτρέπεται πλέον να πουλά χρυσό και να φυλάσσει όλο τον χρυσό της στην Ελβετία.
Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και η SNB αντιτάχθηκαν στην πρωτοβουλία. Οι ψηφοφόροι την απέρριψαν με 77,3 τοις εκατό «Όχι», και δεν κέρδισε την πλειοψηφία σε κανένα καντόνι. Σύμφωνα με το επίσημο αποτέλεσμα, 1.974.137 ψήφοι «Όχι» αντιπαρατέθηκαν σε 580.528 ψήφους «Ναι», με συμμετοχή 49,81 τοις εκατό.
Νομική βάση
Σύμφωνα με το άρθρο 99 του Ομοσπονδιακού Συντάγματος, η SNB διατηρεί μέρος των νομισματικών της αποθεμάτων σε χρυσό. Ο χρυσός συμπληρώνει τις επενδύσεις σε συνάλλαγμα, τη θέση αποθεματικού στο ΔΝΤ και τα ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα. Η πρωτοβουλία του 2014 θα είχε προσθέσει στο Σύνταγμα σταθερή ποσόστωση χρυσού, θα είχε εισαγάγει απαγόρευση πωλήσεων και θα είχε τερματίσει τη φύλαξη στο εξωτερικό – η πλειοψηφία το απέρριψε.
